وی ادامه داد: فقدان توانایی حل مسئله باعث می‌شود فرد تاب‌آوری نداشته باشد؛ وقتی فرد از قبل، پیدا کردن راه‌حل برای رفع مسائل را نیاموخته باشد، در نتیجه سطح تاب‌آوری پایینی دارد.

لطفی با بیان اینکه وقتی فرد با استرس مواجه می‌شود، راه‌حل محدودی در ذهن دارد و خودکشی را به عنوان راه‌حل انتخاب می‌کند، تصریح کرد: در حالی که این راه‌حل پیامدها و هزینه‌های زیادی برای او دارد و فرد نمی‌داند این راه‌حل انتخابی، بدون بازگشت است.

این روانشناس با تأکید بر اینکه گروه‌های سنی مختلف در خصوص اقدام به خودکشی مطرح هستند، گفت: افراد در هر سنی به میزان متفاوتی آسیب‌پذیرند و اغلب چنین اتفاقاتی در سنین نوجوانی و میانسالی بیشتر رخ می‌دهد.

وی با بیان اینکه نوجوانان تحت تأثیر تکانه و خشم اقدام به عمل می‌کنند و خشم آن‌ها باعث می‌شود راه‌حل خوبی پیدا نکنند، عنوان کرد: آن‌ها تجربه زیستی کم، سطح استرس بالاتری و راه‌حل‌های کمی در خزانه رفتاری خود دارند در نتیجه تحت تأثیر خشم انفجاری، رفتار هیجانی بروز می‌دهند که الگوپذیری و سرایت روانی بالایی دارد.

لطفی با اشاره به اینکه همه طبقات جامعه در معرض خطر خودکشی هستند، افزود: تلاش ما باید در راستای توانمندسازی افراد و افزایش تاب‌آوری در زندگی باشد؛ با افزایش نگرش مثبت به زندگی می‌توان آمار خودکشی از کاهش داد.

نوجوانان، گروه آسیب‌پذیر جامعه 

مونا دوستی‌زاده در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» تأکید بر اینکه خودکشی در بسیاری از کشورها روبه افزایش است، گفت: انزوای اجتماعی بیشتر و کاهش ارتباطات افراد با یکدیگر، از طرفی افزایش مشکلات اقتصادی و معیشتی در جهان، عواملی برای افزایش خودکشی است.

این روانپزشک با بیان اینکه نوجوانان به دلیل تجربه زیستی کم، سطح استرس بالاتر و راه‌حل‌های محدود در خزانه رفتاری خود، بیشتر در معرض خطر قرار دارند، افزود: مخصوصاً جوانانی که انزوا، فقر و طرد شدن اجتماعی را تجربه می‌کنند، بیشتر در معرض اقدام به خودکشی قرار دارند.

 وی ادامه داد: افسردگی بیشترین علت خودکشی است و ۹۵ درصد اختلالات فردی که قصد دارد خودکشی کند، به اختلالات روانپزشکی مربوط می‌شود که به افسردگی بازمی‌گردد.

دوستی‌زاده با تأکید بر اینکه خانواده‌ها نقش کلیدی در پیشگیری از خودکشی دارند، تصریح کرد: نظارت صحیح والدین و ارتباط با فرزندان موجب دوری آن‌ها از بزه‌کاری در جامعه می‌شود؛ متأسفانه باور این موضوع سخت است اما سرمنشاء بسیاری از بزه‌ها در جامعه، والدینی هستند که قوانین درستی برای فرزندان خود ندارند.

این روانپزشک بر نقش مدارس در ایجاد آگاهی برای دانش‌آموزان، تأکید کرد و افزود: درصدی از اقدام به خودکشی نوجوانان بابت برخوردهای شتاب‌زده و عجولانه مسئولان مدارس است در صورتی که این برخوردها برای ما که بزرگسال هستیم ممکن است جدی نباشد اما شخصیت نوجوان را به شدت تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. 

وی با بیان اینکه بهترین کار خانواده‌ها در مواجهه با فردی که قصد خودکشی دارد، نقش حمایتی است، گفت: لازم نیست حتماً با فرد صحبت کنیم، بلکه گاهی فقط در آغوش گرفتن کمک می‌کند که فرد احساس کند تنها نیست.

 دوستی‌زاده با اشاره به اینکه احساس انزوا و فاصله گرفتن اعضای خانواده باعث افسردگی می‌شود، تصریح کرد: اقدامات خودکشی در خانواده‌هایی که صمیمیت در آن‌ها وجود ندارد، بیشتر رخ می‌دهد.

 تقویت شبکه حمایتی و اجتماعی برای کاهش خودکشی 

احمد شعبانی‌راد، کارشناس مسائل حکمرانی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با بیان اینکه خودکشی را نباید صرفاً یک آسیب روانی فردی دانست، گفت: خودکشی پدیده‌ای چندلایه است که در تلاقی فروپاشی سرمایه اجتماعی و ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی شکل می‌گیرد.

وی خودکشی را بازتاب میزان همبستگی یا گسیختگی اجتماعی دانست و افزود: هنگامی که فرد در جامعه و خانواده احساس بی‌معنایی و طردشدگی می‌کند و خودکشی به مثابه یک پاسخ بروز می‌یابد.

این کارشناس مسائل حکمرانی ادامه داد: خودکشی معضلی پیچیده و البته نیازمند توجه جدی و اقدامات هماهنگ از سوی مسئولان، متخصصان، خانواده‌ها و جامعه است. 

شعبانی‌راد تأکید کرد: افزایش آگاهی عمومی درباره علائم هشداردهنده، ارائه آموزش مهارت‌های زندگی و مقابله با استرس به جوانان و نوجوانان خصوصاً در مدارس و دانشگاه‌ها، تقویت شبکه‌های حمایتی اجتماعی و توسعه خدمات بهداشت روانی از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش این آسیب کمک کند. 

وی با بیان اینکه رسانه‌ها نیز مسئولیت مهمی در این زمینه دارند، گفت: رسانه‌ها باید از انتشار اخبار خودکشی به صورت هیجانی و تفصیلی پرهیز کنند؛ با همدلی و همیاری می‌توان به یاری افرادی شتافت که در معرض خطر قرار دارند و به آن‌ها نشان داد که تنها نیستند و امید به زندگی وجود دارد.

این کارشناس مسائل حکمرانی در پایان با اشاره به اینکه تجربه جوامع مختلف نشان می‌دهد این پدیده قابل مهار است، گفت: به شرط آنکه به جای تمرکز صرف بر فرد، بر بازسازی پیوندهای ازهم‌گسیخته سرمایه‌گذاری کنیم.

چتر حمایتی خانواده و جامعه، راهکار کاهش خودکشی 

به گفته سرپرست بهزیستی استان همدان افکار مربوط به خودکشی در هر فردی با هر جایگاه اجتماعی ممکن است به وجود آید، حال وقتی با چنین مسئله حساسی مواجه هستیم باید در پیشگیری از خودکشی و افکار مربوط به خودکشی اطلاع‌رسانی کنیم تا بتوانیم جامعه را از خطرات این اقدام آگاه کنیم.

خودکشی را نمی‌توان فقط یک تصمیم لحظه‌ای یا واکنش به یک فشار خاص دانست؛ آنچه اهمیت دارد این است که زمینه‌های شکل‌گیری این تصمیم معمولاً از مدت‌ها قبل در زندگی فرد انباشته می‌شود.

 وقتی کسی در حل مشکلات روزمره‌اش درمانده می‌ماند، وقتی احساس می‌کند صدایش شنیده نمی‌شود و وقتی هیچ پناهگاهی برای بازگشت نمی‌بیند، احتمال اینکه به گزینه‌های خطرناک پناه ببرد بیشتر می‌شود. این وضعیت در میان نوجوانان و جوانانی که هم فشارهای سنی را تجربه می‌کنند و هم از حمایت کافی برخوردار نیستند، جدی‌تر است.

بنابراین، کاهش این آسیب بدون ساختن یک سپر اجتماعی پایدار ممکن نیست. این سپر از خانواده‌ای آغاز می‌شود که فرزندش را بدون قضاوت می‌شنود، از مدرسه‌ای که به جای برخورد شتاب‌زده، فضای گفتگو فراهم می‌کند، و از جامعه‌ای که خدمات سلامت روان را در دسترس همه قرار می‌دهد. تجربه نشان داده که خودکشی مهارشدنی است، اما به شرطی که به جای انتظار برای وقوع بحران، روی توانمندسازی افراد و پیوندهای اجتماعی سرمایه‌گذاری شود.

انتهای خبر/